MUSIKA GIZARTEAN
1-EUSKAL HERRIKO KANTU TRADIZIONALAK:
1.1 EUSKAL KANTEN SAILAKAPENA:
1.1.1 MAITASUNEZKOAK: Maitasunaren gai asko agertzen dira kantuetan, badira maitasun kantak umoretsuak, bakikoak, errondan ibiltzekoak, erromantzeak...
1.1.2 BAKIKOAK: Kantu honek, ahapaldi asko ditu: batzuk ardoaren aldekoak dira beste batzuk aurkakoak.
1.1.3 SEHASKA KANTAK: Haurrak loarazteko kantak dira, musika geldoak izaten dituzte. Askotan esanahirik gabeko silabak errepikatzen dira, haurra lehenbailehen lo hartzeko.
1.1.4 DANTZAK: Euskal dantza askok letra izaten dute.
1.1.5 EZTEIETAN KANTATZEN DIRhttp://www.sanbizenteikastola.org/EN KANTUAK: Kantu honek kontatzen digu, nola eramaten duten senargaia andregaiarengana.
1.1.6 ERESIAK: Gertaera tristeak kontatzen dituzte: heriotzak, gaizki bukatu diren istorioak.
1.1.7 FESTA GIROKOAK ETA UMORETSUAK:
1.1.8 HAUR KANTAK: Haur kanta asko errepikapenaren bidez garatzen dira, aurrekoari elementu berri bat edo batzuk eransten zaizkio eta horrela garatzen da kanta.
1.1.9 KANTA NARRATIBOAK: Kantu narratiboak, istorio motzak eta deskriptiboak kontatzen dituzte.
1.1.10 ERLIJIO KANTUAK:
1.1.11 ERROMANTZEA: Eromantzek, istorio luzek, kontatzen dituzte. Gehienetan kontatzen duten istorioak benetakoak dira.
1.1.12 ERRONDAN IBILTZEKO KANTUAK: Garai batean, errondan aritzea, eskean aritzea zen. Santu baten ozpakizuna zela, edo gabonak zirela, herriko jendea, etxez etxe ibiltzen ziren ganbonsaria eske.
1.2 EUSKAL MUSIKA TRESNAK:
-TXALAPARTA: Makilen bidez jotzen diren bi edo hiru oholek osatzen duten perkusio instrumentua da. Batek, oinarrizko erritmoa jotzen du,honi tukuna deitzen zaio eta bestea, erritmo horren gainean jolas egiten du, honi, urguna deitzen zaio.
-TXISTUA: Berrogeita hiru zentimetroko luzera duen flauta zuzena da. Aurrean bi zulo ditu, atzean ba, ezkerreko eskuaz jotzen da. Musika tresna hau zurezkoa da, baian gaur egun, metalezkoak eta plastikozkoak egiten dira.
- ALBOKA: Albokak bi hodi ditu: batek bost zulo besteak hiru, bi hodi horien buruan, bi behi adar itsasten dira: batetik putz egiten da, eta besteak erresonantzia egiten du. Alboka jotzeko, haizea etengabe bota behar da, soinua ez baitu inoiz ixildu behar.
-TRIKITIA: Akordioi diatonikoa ere deitzen zaio. Hauspo bat du alboetan, bi eskuetarako botoia. Euskal instrumentu berriena da, XlX. mendean iritsi zen Euskal Herrira.
-DULTZAINA EDO GAITA: Dultzaina tutu konikoa du, eta zulo asko aurrean zazpi atzean goian bat, behean alboetan bi.
-ATABALA: Altuera baino zabalera handiagoa duen zurezko kaxa zilindrikoa da, atabalaren ezaugarri nagusia. Bi aldeak antzumearen larruz ixten dira.
-DANBOLINA: Zabalera baino altuera handiagoa duen zurezko kaxa zilindrikoa da danbolina. Larruzko mintzak ditu eta horiek tinkatzeko soka sistema ere bai.
Txistulariek, dultzaineroek edo txirulariek jotzen dute, eskuineko eskuaz.
-PANDEROA: Egurrezko eukarri biribil bat izaten da, inguruan txintak ditu, alde bat larruz itxita dago. Eskuaz eta hatzez jotzen da.
Frantzian "tambour de basque" deitzen zaio.
2-ROCK-AND-ROLLAREN SORRERA:
Rock-and-roll izena, Alan Freedek asmatu zuen Clevalenden (Ameriketako Estatu Batuak). Eta horain, mundu osoko gazteen hizkuntza unibertsalean bihurtu da.
2.1 COUNTRY ETA BLUESA:
- Country izenekoa nekazarien musika da. Irlandan eta Bretaina handian sortu zen.
Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldean sortu zen, Europatik iritsitako kolonoak finkatu ziren lurretan.
-Bluesa beltzen kantu melenkoniatsua da. Kantu espiritual beltzekin eta soroetako lanari buruzko kantuekin nahasten da bluesa.
-Sezesioko gerraren ondoren, beltzek, iparraldera ihes egin zuten, askatasun bila, hango hirietan,kokatu ziren. Orduan sortu zen, jaza, Afrikako erritmoa eta aurreko eraginak dituen musika.
New Orleansen sortu zen, beltzek nekazari izateari utzi, eta hiritar izaten hasi ziren. Gitarra elektrikoaren akordeekin, rock-and-rolla sortu zen.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bidio bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bidio bat ikusi dezakezue
2.2
ELVIS PRESLEY:
Mississipping 1935 ean jaiotako kamio gidaria, eta ahots ederra
eta indartsua zuenez abeslaria bihurtu ze. Izugarrizko iraultza eragin zuen, diskoen munduan.
eta indartsua zuenez abeslaria bihurtu ze. Izugarrizko iraultza eragin zuen, diskoen munduan.Urrezko ehun eta hogeita bederatzi disko eskuratu zituen, eta berrehun millioi disko baino gehiago saldu zituen.
Rocj-and-rollaren pertsonifikazioa zen elvis presley, eta 1977.urtean hil zen.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.3 BEATLES:
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.3 BEATLES:
Lennon, Pul McCartney, George Harrison eta Ringo Starr. Bi gitarra, baxua eta bateria jotzen zuten.
1962.urtean, argitaratu zuten lehen diskoa: "Love me do" eta errekorrak lortu zituzten diskoen salmentan.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.4 ROLLING STONES:
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.4 ROLLING STONES:
Ingalaterrako rock musika probokatzailearenaren ordezkariak dira.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.5 ROCK SINFONIKOA:
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.5 ROCK SINFONIKOA:
Orkestra tradizionalek eta rockak bat egitearen ondorioa. Pink Floyd talderik esagunena da.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.6 ROCK GOGORRA EDO HEAVY METALA:
Garrasi eginez, kantatzen da, gitarra elektronikoaren potentzia areagotzen da.
Talde garrantzitsuenak: Led Zep pelin, Deep Purple, Aerosmith, Meat Loaf, AC/DC.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.7 POP ELEKTRONIKOA:
Hammond organoan sintetizadoreetan oinarritutako hots metalikoa nabarmentzen du, eta gitarra elektrikoena gutxitu.
Talde nabarmenenak: Pet Shop Boys, Depeche Mode...
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.8 PUNKA:
Londreseko gazteriaren artean sortutako moda da.
Bertako talderik nabarmenenak: Sex Pistols, The Clash...
Espanian: Paralisis per manente...
Eta Euskal Herrian: Eskorb uto, Polla Records...
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
2.9 RAPA:
Erritmikoki deklamatutako testua da. Hirietako baztertutako auzoetan sortu zen.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
3.FOLKA ETA PROTESTA KANTUA:
Folka Oklahoman sortu zen:, Woody Guthrieren eskutik.Protesta kantua, 1959an sortu zen, Newporteko jaialdian.
oinarritutako protesta kantu z abaltzen lagundu zuten. Arrazismoak eta
Vietnamgo Gerrak piztu zuten protesta kantuak.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Duluthen (Minnesota, AEB) jaio zen, 1941.urtean, bere izena, Robert Zimmerman da.
Greenwich Village auzoan biltzen zen folk eta jazz abeslariekin.
1962tik aurrera diskoak grabatzen hasi zen. 60.hamarkadan, gerraren kontra protesta egin zuen.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
3.3 EUSKAL KANTA BERRIA:
4-Xx. MENDEKO MUSIKA:
4.1 EUSKAL HERRIKO POPA ETA ROCKA:
-ITOIZ: Euskal Herriko popa izan duen talderik entzutetsuena izan da.
Taldea, Juan Carlos Perez, Jose Garate, Jean Marie Ecay eta
Jimmi Arrabit osatzen zuten.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
-ZARAMA: Lehen euskal rock taldea izan zen. 1977 an sortu zen. Zazpi disko luze eta bi txiki grabatu zituzten, eta 1994 an desegin egin ziren.

Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
-RUPER
ORDORIKA: 1976.urtean hasi zen kantatzen, lehen diskoa 1980 grabatu zuen. Ordorika bakarlari gisa hamahiru disko grabatu zituen.Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
-H ERTZAINAK: 1981eko Gabon Zahar egunean jo zuen lehenengo aldiz.
Euskal rockaren talderik famatuena izan ziren.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue

-KEN ZAZPI: 1996an sortu zen, Gernikan, lau disko grabatu dituzte.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
4.2 NAZIOARTEKO POPA:
-STING: Ingalaterran jaio zen, 1951n. Hain bat filmetan parte hartu zue n , Diskoan protesta eta elkartasun kantuak zeuden, batzuk Txile eta
- WHITNEY HOUSTON: New Jerseyn jaio zen 1963an. Gaur egun pop ahotsik ederrenetarikoa da. 1985an. Grammy saria lortu zuen lau Grammy irabazi zituen. Ehun milioi disko baino gehiago saldu ditu.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
-U2: 80ko hamarkadaz geroztik mundu osoan ospe handia lortu duten rock taldeetako bat da. Kide guztiak Irlandarrak dira.
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue
-
BRUCE SPRINGSTEEN: "Born To Run" hirugarren diskoarekinAEBetako
Hemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue.
AFRIKA: XX. MENDEKO ERRITMOA
XX. mende hasieran, hots berri, musika eta erritmo asko entzuten ziren Amerikako Estatu Batuetan. Musika berri haren zatirik handiena, Amerikatik XVll. eta XlX. mendeen artean Amerikara behartuta eramandako Afrikar esklaboen oinordekoei zor zitzaien.
BRUCE SPRINGSTEEN: "Born To Run" hirugarren diskoarekinAEBetakoHemen klikatzen baldinbaduzue bideo bat ikusi dezakezue.
AFRIKA: XX. MENDEKO ERRITMOA
XX. mende hasieran, hots berri, musika eta erritmo asko entzuten ziren Amerikako Estatu Batuetan. Musika berri haren zatirik handiena, Amerikatik XVll. eta XlX. mendeen artean Amerikara behartuta eramandako Afrikar esklaboen oinordekoei zor zitzaien.
Beltzen hotsen artean hauek dira nabarmenduenak:
-Country bluesa: gitarraz, ahoko soinuz landutako abesti tristeak.
-Skiffle eta jug band musika: etxeko musika tresnak: antzinako whisky pitxarrak...
-Boogie-woogie: erritmo handiagoko musika: pianoa.
-Jazza: banden musikaren, martza militarren, Europako musika klasikoaren, Afrikako erritmoen eta country bluesaren nahasketa da. Eboluzionatzen ari den musika da.
-Gospela: AEBetako beltzen musika erlijiosoa.
-City blues: elektrizitatearen bitartez musika tresnekin jotako country bluesa.
-Rhythm and bluesa: Bluesetik eta jazztik sortutako musika. Saxofoia eta gitarra elektrikoa oinarrizko musika tresnak dira.




















